Imatges de pàgina
PDF

EX ROD. ARCHIEPISCOPO TOLETANO

DE REBUS HISPANIAE.

LÍBER Octavus.

CAPUT I. DE ADVENTU REGUM AD URBEM REGUM.

tifex morabatur, ut dissidentium varietas per ejus industriam sedaretur . Et sic faéhim est per omnipotentis Dei gratiam , qui solo nutu omnia disponebat, ut nulla seditio , nulla perturbado exorta fuerit , quar potuerit belli negotium impediré, licet per hostem humani generis fuerit sxpius attentatnin, Et quia de die in diem crescebat numerus stigmata Domini in corpore suo portantium , ne intra urbis angustias arftarentur, Rex nobilis volens eorum commodis providere, extra urbem circa fluenta Tagi delitiosa viridaria, quae ob regiae gravitatis recreandam majestatem coaüta fuerant, eis exposuit, ut sub umbracuüs arborum atstus injurias evitarent , ibique ex fruftiferis arboribus construíais tabernaculis usque in diem processus ad belhim in Regis sumtibus permanserunt. Octavo ¡taque die post festum, quo christiana religio Pentecosten ceIebrat, Petrus Rex Aragonum nobilis Aldefonsi fidelis amicus secundum foedus apud Concbam initum , dietis plus fasm regio festinatis, die pracfixa venit Toletum: ubi a Pontífice & toto clero processiomlitcr est receptus , ibique ¡n viridario 7 regio fixis tentoriis gentis sua: prxstolabatur adventum.

i "Y XErtente autem anno, eo temV Pore > °,uo solent Reges ad bella procederé , ab Aldefonso nobili * citatis gentibus, congregaras armis, víélualibus i comporratis, nec non & omnium cordibus ad belluin ereÓVis, facías est 4 occursus omnium apud S Toletum, quas sola potuit sui opulentia omnium necessitaribus non deesse. Interim Roderico ejusdem urbis Pontífice , & caeteris nuntiis propter opus simile destinatis, adversis partibus redierunt. Et coepit urbs regia repleri populis, abundare necessariis, insigniri armis , diversifican linguis , variari cultibus. Nam zelo belli ex ómnibus fere Europa: partibus ad eam diversarum nationum varietas concurrebat. Nec erat qui posset alicujus reí causari defeétum , cuín & ipsa civiras sui abundantia occurreret, & prodiga manas nobilis principis ómnibus ad omnia necessaria ministraret. Concursus autem venientium a mense Februario particularis incepit, & muhiplicationts paulatim incrementa suscipiens per totnm verum tempus, & amplius crevit turbarum « multitudine copiosa. Et quia diversarum nationum varietas diversitate morum , linguarum & cultuum discrepabant, de volúntate principis in eadem urbe ejusdem urbis Pon

» Tiftitm est kuttm vérteme tempore.vet. cod. i til. Ctf.Jll. j Ctm¡i*rAiis. 4 Cokmtiui.

[ocr errors][ocr errors]

CAPUT II.

DE ADVENTU ULTRAMONTANORUM

ad bellum .

COepernnt etiam venire magnates de partibus Galliarum , Burdegaknsis ' & a Nanatensis Episcopus, mullique Barones de eisdem partibus & Italia. Convenerunt & simplices milites, nec non & de pedestri ordine plurima multitudo. Advenit etiam venerabilis Arnaldus, qui « aliquando solicitudine «Gstercii funítus, tune regcbat ecclesiam Narbonensem. Hic paulo ante armulatione Iegis cathoücae provoca tus , contra quosdam, qui in Narbonensi & vicinis provinciis blasphemare nomen Doraini & ecclesiam ore nefario praesumserunt, corda fidelium excitavit , ut signo crucis contra hxreticorum versutias armaren tur. Et sic faítum est per Dei gratiam , qood ubi contemta prxdicatio non profe

cit, falce crucis putatis hzresibus, rides catholica de die in diem feliciter 5 coalescir, & destrocáis « Biteriis & Carcassona, blasphemantium 7 sanguine, & flamma vorace. 8c ultrici gladio est consumtus aira míllesima ducentésima quadragesima sexta. Hic ¡raque Pontifex cum multitudine citerioris Galliar vasis bclügeris , signis & armis * honesta , urbem ingressus est Toletanam , in qua decenter a nobili Rege & ejusdem urbis Prxsule est receptus. Convenerunt etiam ad eamdem urbem plerique milites de partibus Portngallis, peditum vero copiosa multitudo , qui mira agilítate expeditionis onera tacile sustinebant St 9 audaci Ímpetu impetebant.

CAPUT III.

DE CONCURSU PONTIFICUM ET MAGNATUM Hispanice ad congressum..

AD hace magnates Regis Arago-
num strenuitate inclitr , appa-
ratu insignes, armis & equis honesti,
Toletum ad exercitum pervenerunt,
inter quos fuerunt Garsias Romerii,
Eximinus Cornelii, Michael de Lusia,
IO Anazarius Pardi, Guillermus de Cer-
varia Comes Empurensis, Raimundus
Fulconis, Guillermus de Cardona, &
multi alii Principes & Barones, & sim-
plices milites , nec non ballistariorum
& peditum copia gratiosa. Aderat in
urbe regia cum nobili Rege magna-
tum suorum generosa societas, nobili-

i Archlef'acopus. i Fnrte NtmiiMiis.
i Aliquandiu. 4 Cuitrcicttits.
f Couvalticlt. 6 B'nurii.

tate, strenuitate & multitudine approbanda , quos sic & morum elegantia, & curialitatis prxrogativa , & strenuitatis supereminentia venustaverat, ut & in oculis hostium non solum terribiles, verum digni hononbus apparerent. Civitatum vero & oppidorum concilia sic copiosis phalangibus, & equis & armis, & vehiculis & viftualibus, & ómnibus ad bellum necessariis praemunita venerunt, ut non " esset inter eos qui aliquo "indigeret, immo sua alus liberaliter communicarent. Quamvis vero in oppidis & civitati

bus

f *d*fuit riltrkielidió &• fltmmit ttt cwjvnriw. 8 Forte otiuaa. y AuUci ttmiritxtt & imftm. 10 A^mriui. [i íiseiu. n Ini'igtrtm.

bus sub uno * degant Principis regimine , tamen a su* principio gentis, & armorum etiam & militaris dignitatis insignia habuerunt , & militare nomen sortiti sunt ab antiquo. Multa etiam contra Sarracenos , & contra Christianos ipsi&eorum parentes decenter exercuerunt. Fuerunt etiam ibi Pontífices qui se & sua, prout Deus dedit, in sumtibus & laboribus devote pro fidei negotio impenderunt, in solicitudinibus vigiles, in officiis devoti, in consiliis providi, in neccssitatibus largi , in exhortationibus seduli , in periculis strenui, in laboribus patientes , & Rodericus Placentinus. De regno Castellar Archiepiscopus Toletanus , Tellius * Palentinus Episcopus, Rodericus ? Segontinensis, Menendus Oxonensis , Petrus Abulensis. De regno Aragonum Garsias Tirasonensis , Berengarius Barcinonensis eleclus. De sxculari vero militia regni Castellae Didacus Lupi de Pharo, Comes Fernandus de Lara , Comes Alvarus , & Comes Gundisalvus, frater ejus Lupus Didaci de Pharo, Ro

CAPUT IV.

DE P RAEROG ATIVA VIRTUTUM CAPUT V.

dericus Didaci de 4 Camberís, Gonsalvus Roderici , & í frater ejus & multi alii nobiles , & magni & strenui , quorum nomina longum esset enumerare. Fuerunt etiam fratres calatravae sub uno militia: suae magistro Roderico Didaci, grata Deo & hominibus fraterna societas : fratres militia; templi sub uno Magistro Gomitio Ramiri, qui post bellum feliciter exspiravit. Hi sunt qui primi in novo testamento signo crucis suscepto, superbiae militaris fastum , strenuítate servata , caritatis & religionis vinculo arclaverunt. Fratres etiain militia: Hospitalis , qui fraternitatis caritati insistentes devote, zelo fidei & terrae sandias necessitate accensi defensionis gladium assumserunt. Hi sub uno prioreGuterrio Ermenegildi. Fratres etiam militix S. Jacobi sub uno Magistro Petro 6 Avae. Hi in partibus Hispanix multa opera miiitiae decenter egerunt. Multi etiam Christianx religionis diversorum votorum & professionum zelo decompassione 7 moniti, insigniti signaculo 8 sánelas crucis inibi convenerunt.

hr largitatis nobilis Aldefonsi.

LIcet 9 autem tam diversa, tam varia , tam extranea multitudo non esset facilis ad regendum , etiam patienti, nobilis tamen Rex magnanimitate sua omnia pacifice regebat, omnia aequanimiter & l0 tranquille tolerabat, ita ut txdium in virtutem mutaret, cum vultu hilari taedium superaret. Irreverenter prolata reverenti responso in reverentiam convertebat, ambitionis loquacem tristitiam larga manu in lartam facundiam commutabat, curiali applausu fastibus militaribus oceurrebat, regalium morum gravitate

f Drrr.wt. i TtUmtimt. ; StfuuUnñi. ', 4 Ctmtñi. % fruirá. 6 Art*. 7 Muí.

servata , id in ipso operabatur benigniras, ut prxexccllentia videretur xqualitas , sapientia gravitate conspersa sic omnia " m i ni aba t , ut his fieret ejus curialitas in suspiriuin , & strenuitas in exemplum, ita qnod de eo dici posset: Hic virtutis habet plus, quam possedimus omnes. Adolescentes , juvenes, & quos virilis xtatis robur perfuderat, senes , & decrepiti, quid laudare , quid appetere, si facultas suppeteret, quid mirari, quid diligere repererunt, ejus industriam in agendis stupore attoniti mirabantur C1 quem

8 SmiíÍ». 9 ÍMim. 10 Adde *m«m. ■ 1 Mun'eliat.

?iuem doni 8t dati perfe-ítio sic perecit, ut gratix & naturx charisniatibus abundaret, adco ut mundi circulus tateatur Aldefonsum nobilem Hispanix se deberé. Juvenes & adolescentes , * quorum avorum nobilitas prxsenrabat , prxfíciebat titulo militari , ut quos nondum proprix virtutis extulerat gloria , & creantis manus & parentum magnalia magnalibus obligarenr. Hos sic equorum tuta firmabat tnagnanimitate , armorum copiosa securitate , vestium speciosa varietate, ut in ipso invenirent & dominum, quem diligerent, & muniticum , quem laudárent. Et quamvis diversus esset ritus alienigenarum , & in moribus ab indigenis dissiderent , quia mores omnes virtus magistra dijudicat, potuit ómnibus satisfacere , qui virtutes omnium in se potuit conservare , & quasi non unius patrix íncola, sic mores omnium in se scivit assumere, ut nul1¡ videretur a suis moribus dissidere. De largitate autem ejus quis loqui prxsumeret: Cum id in ipso niodicum fuerit► quod in alus vix poterat reperiri. Sic enim ab infantia largitarem servavit , ut oblivisci non potuerit quod de m.itris útero secum traxit. Sic omnia largitatis suac privilegio conlirmavit, ut ore omnium promulgara sententia, ómnibus munificis silentio

DE PROCESSU AD BELLUM ET CAPTIONE

Malachonis.

imposito , prxrogativam munificentix sententialiter obtineret. Et licet magnis magnifico distribueret , manum a minoribus non retraxit. Cum enim essent ultramontani plusquam deccm millia equitum, & ceutum mi.lia peditum , a dabantur omni die viginti solidi usuales , pediti vero quinqué solidi; mulieres, parvuli , débiles , & cacteri ad bcllum inepri non erant ab hac gratia alieni. Hxc erant qux in communi & publice donabantur, prxter donaria privata , qux su i quan citare hunc numeruin excedebant, quat magnatibus non diurna distributione , sed potiori su mena per nobilis Regís mentios mittebantur. His muneribus cumulabatur equorum' numerosa generositas, parvulorum ¡ucunda varietas , qux omnia tenacitatis curva severítas vultu propitio non poterat intueri. His autem ómnibus si jungantur Regibus oblata donaria, suis distributa stipendía, plus modus dantis & hilaritas mcruit, quam his ómnibus emi posset. Et ad hace omnia, ne gens alienígena expeditionis ómnibus indigeret, ómnibus tentoría , & eorum vehicula est largitus. Addidit etiam gratiam gratix , & cibariorum vehicula cum exteris necessariis sexaginta millia sumisas & ultra cum sum* mariis erogayit.

4 ^Atisfaclo itaque ómnibus per om»^ nía , duodécimo Kalendas Julii exercitus Domini ab urbe regia est profectus: ultramontani per se , dato «is pro duce Didaco Lupi de Pharo: Petrus strenuus Rex Aragonum cum suis < [Aldefonsus nobilis cum suis]. Et Jicet separatim procederent, niodicum

I 4> 10'. i Adde: u-íauique mililum lUt.

1 iHtiHmcrtid.

4 Pmtftíit vet. codex in hora , ut hic.

tamen spatium exercitus dividebat. Primo die castramerati sunt juxta alvcum " Guadararaz , secundo juxta y Guadalcelet, tertio juxta Algodor, Ultramontani vero juxta DaraJferciam castra fixerunt. Et inde procedentes obsederunt prarsidium Malachonis, & signum iu bonum divina grar/a fa

cien

5 Ver. cod. C AUrfor,im ... forte recle.

6 (iriít/i-ydyim.

7 OrtdtciUt.

cíente, licef qui erant in arce, satis vi- lachonem , ómnibus, qui inerant, in

riliter se defenderent , instantia tamen ültramontanorum , qua: magna srrenuitate fervebat pro Christo nomine morí desiderans , virtutem resisten-tkím & munitionum pra;sidium in nomine Dommi minoravit, cepitque Ma

CAPUT VI.

DE CAPTIONJE CALATRAVAE ET DISCESSU ültramontanorum.

terftftis. Sequenti die exercitus Reguin advenir, ibiqne substitit uno die, sed & aliquantulum vidualia defecerunr, tamen occurrit industria Regis nobilis , & fecit exponi viflualia copióse.

INde igitur procedentes omnes pa-
riter pervenimus Calatravam. A-
garcni autem , qui inibi rebellabant,
excogitaverunt tribuios ferreos fabri-
care , & per omnes transitus Ana: flu-
minis projecerunt, & quatuor haben-
tes acúleos , qualitercumque caderent,
uno eorum erecto , pedibus hominum
& equorum ungulis * figebantur. Sed
quia humana artificia contra Dei pro-
videntiam nihil valent: sic Deus vo-
luit , ut paucissimi , vel nulli fere ,
illis tribulis lscderentur, & gratiac Dei
manu supposita transivimus Sumen A-
nam , & castrametati fuimus in circui-
tu Calatravae. Agareni autem oppidum
íüud sic in summitatibus turrium armis
& vexillis & machinis munierant, ut
volentibus impugnare satis difficile vi-
dcretur. Practerea licet sit oppidum
illud in plano , tamen ex una parte
muri ejus per radium fluminis inacce-
sibile invenitur: ex alus partibus sic
muro & antemurali, fossatis, & tur-
ribus & propugnaculis est munitum ,
ut absque longa machinarum impugna-
tione inexpugnabile videretur. Erat
autem ibi Agarenus quidam nomine
» Avencaliz , longa armorum assuefa-
ftione astutus , & bellorum exercitia
frequenter expertus. De hujus indu-
stria plus se ipsis confidebar populus
obsessorum , licet esset ibi in pracsí-

I Tlgtrntur.
] Htgitniiiui.

a Aventhttli^.

dio quídam Almohat, qui prarsidü custodia: pracsidebat. Cumque in obsidione per dies aliquot moraremur, & Reges cum principibus de impugnatione prsesidii dubirarent, post longos traétatus placuit ómnibus non reliaquere oppidum intentatum , licet im pugnatio difHcilis videretur. Pleriqut autem inelius judicabant, ccepto itinere ad bellum procederé , quam impugnationibus castrorum insistere, pracserrim cum in talibus & strenui periclitentur, & exercitus fatigetur, cum & ejus adquisitionis & reteutionis talium pendeat ex fine belli. Assumtis itaque armis, Jocísque oppidi specialiter 3 Regibus & principibus assignatis, voce fidei elevata , 4 oppidum sunt aggressi. Sicque per Dei gratiam fa£tum est, ut die Dominica post festum SancTi Pauli, expulsis Arabibus, fuit Calatrava Regi nobili restituta, qua: statim a fratribus , qui dudum ibidem resederant , fuit munita , Se christiano nomini redonata. Nobilis autem Rex de ómnibus ibidem inventis nihil sibi retinuit, sed ultramonta nis ?& Regi Aragonum cunda < cessi Sed quoniam humani generis inimic: non cessat christianis aftibus invidere , misit Sathan in exercitum caritatis , & corda aemulantium conturbavít, & qui ad certamen fidei se acciiixerant, re

tror

4 Hxfugtiaturi tppitlum.
J Ctiuruat.

« AnteriorContinua »