Imatges de pàgina
PDF

trorsuin a bono proposito abierunt. Omnes enim fere ultramontana communi proposito statuerunt, ut rclictis crucis signaculis , oinissis etiam belli laboribus, ad propria rcmearent. Rex auretn nobilis suorum viétualia compartitus , quantum nccesse erat, omnibus est largitus. Sed nec ■ sic cepta obstinatio potuit revocari. Immo passim omnes inglorii recesserunt, excepto vencrabili Arnaldo Narbonensi antistite, qui cum ómnibus, quos habere potuit , & multis nobilibus de provincia Viennensi , semper in bono constans , a bono proposito non recessit. Et erant circiter centum triginta * milites practer pedites, de quibus etiam aliqui remanserunt. Remansit etiam de partibus Pictaviae Theobaldus de Blazon , homo nobilis & strenuus, & natione Hispanus , & genere Castellanus. Rex Aragonum cum ómnibus suis usque ad finem permansit indissolubili dilectione Regí nobili fcederatus , & quia, sicut dicit Salomón , possides amicum , in tentatione posside illum, hic probari potuit , quisque qualiter diligcbat. Sed quoniam ailigentibus Deum omnia cooperantur in bonutn, licet schismatis hujus periculosus exitus timeretur, omnia tamen cceperunt de die in diem felicius prosperari. Recedentibus ¡taque his , qui crucem Domini in angaria attulerunt, solí Hispani cum pau

CAPUT VII.

DE OCCUPATIONE MONTIS, UNDE AD PRAELIUM processit Christianorum exercitus.

INterea dum hxc agerentur, 3 Mahomat Rex Agarenorum prope 4 Gennium in montanis congregaverat gentes suas, ibique prxstolabatur exercitum 5 Christianorum. Nec erat ei cordi pugnare , quia verebatur auxi

cis ultramontanas snperius nominatís proficisci coeperunt ad bellum Domini confidenter , & primo venerunt Alarcuris , ibique castramentati munici— pium occuparunt , nec non & casteJla alia in vicino. In eadem mansione advenit Sancius Rex Navarra: , qui licet a principio simulasset nolle venire, cum ad discrimen perventum fuit , strenuitatis sux gloriam a Dei servido non subtraxit. Sicque Regum terna— rius in Saníbe Trinitatis nomine processerunt, & primo die castrametati sunt in circuitu Salvatierra:. Dominica die sequentí visum fuit Regibus & principibus, ut totus exercitus armaretur , & etiam omnia tamquam ad bellum disponerentur. Et per Dei gratiam talis appsruit multitudo armis & signis & equis ornata , ut inruenribus nobilis hostfbüs & terrib'úis appareret, nobis amabilis, bello expediens discessum absentium compensaret, ita quod etiam corda magnanimorum creverunt, pusillanimes confortati, dubii confirmad , & discedentium schisma , quod multos terruerat, recessit a cordibus timidorum. Ibique etiam die altero speítantes, post pervenímus ad aliam mansionem , quac dicitur Fraxineda. Tándem pervenimus ad aliam mansionem ejusdem nominis: tertio vero die ad aliam mansionem in radice montis de Muradal , quae dicitur Guadalfajar.

lia peregrina, sed ut in reditu insiliret, ut forte Christiani fatigan laboribus , diminuti mortibus ei resistere non valerent. Et ideo forte consiüo Altissimi faclum fuit, quod adventitii discesserunt. Post discessum enim co

rum ,

[ocr errors]

de Navarra , invocato nomine Domini ascenderunt, ibique in quodam declivo montis fixis tentoriis resederunt, & 3 ea die oceupatum fuit a nostris castrum Ferral, sub quo sunt quaedam vorágines , & in rupe anfractus, & scopulorum prarcipitia juxta Losam: & tanta est ibi angustia transitus, ut etiam expeditos impediat difficultas. Ibique quaedam phalanges Agarenorum 4 per diem illum & partem sequentis Christianorum transitus observabant, ibique frequenter illo die Ínter nostros & ipsos quaedam belü praeludia intercesserunt, ita quod ex utraque parte: aliqui, non tamen plurimi, ceciderunt. Dum haec agerentur, Rcgum & principum deliberatio eligebat, qua esset sine periculo procedendum : transitus enim Losa: non erat possibilis sine dañino. Et cum jam exercitus Agareni vicinior nobis esset , nec non & ejus tentorium rubeum appareret affixum , diversorum de processu exercitus diversae sententiae ferebantur. Aliqui enim attendentes impossibilitatem transitus , retrocederé consulebant, & per locum faciliorem ad Agarenorum campesina transmeare. Ad hoc nobilis Aldefonsus Rex Castellar: „ Etsi hoc consilium „ discretione fulgeat , periculum se„ cum portat : populus enim & alii „ inexperti, cum nos retrocederé vi„ derint , non bellum quaerere , sed „ bellum fugere judicabunt, & fiet ,, discessio in exercitu , nec poterunt „ retineri. Sed ex quo ex vicino hostes „ prospicimus , ad eos necesse est, „ ut eamus. Sicut autem fuerit volun„ tas in cáelo , sic fiat." Cumque hoc consilium nobilis Regís praevaluisset, Deus omnipotens, qui negotium speciali gratia dirigebat, misít quemdam hominem plebejum , satis despicabilem & habita & persona , qui olim in montanis illis pécora paverat , &

eu

runa , qnidam initiati diabolo clanculo Castella , Petrus de Aragonia, Sancius

de nostro exercitu se furantes ad Arabes transfugerunt , eis statum Christiani exercitus , & defeétum viítua]¡um detegentes , qui tamen cessaverat post discidium Calatravae. Sicque procurante providentia , quae in sui dispositione non fallitur, fuit factum, ut Agarenus , mutato consilio, assumta audacia praesumens gloriam , a partibus Gicnnii processit. Contra nos properans Beatiam usque pervenit , & aliquos inde misit ad Navas ' Tolosae, ut in angustia transitus, ubi est rupis fere in via , alveique * vorago , Christianorum transitum impedirent. Et si Christiani summitatem montium non cepissent, in montis supercilio residerent, ut ascensum exercitus Domini prohiberent , sicut capti in bello postea narraverunt. Hac intentione observabanf transitum , ut tándem , deficientibus viétualibus, affe&i taedio & inedia rediremus. Domino autem aliter facientc, Didacus Lupi de Pharo , cui ducatus exercitus erat commissus, praemisit ñlium suum Lupum Didaci , & dúos nepotes ejus, Sancium Fernandi , & Martinum Munionis, ut praecederent ad montis supercilia obtinenda. Verum cum ilü de strenuitate conñsi aliquantulum procederent improvisi, in summitate montis juxta castrum , quod Ferral dicitur , quosdam Árabes invenerunt, qui ínsultum facientes in eos fere laesissent, nisi divina gratia operante , acceptis armis, praediéti Christiani cum suis Arabes viriliter repulissent, & summitatem montis per Dei gratiam observarunt, ita quod statim hxis tentoriis inibi romanscrunt. Quinta autem feria circa horam nonam venimus ad pedem montis , & eadem die plerique de nostris ad montis ardua conscenderunt. Major vero pars circa Guadalfajar alveum remanserunt. Sexta feria in mane tres Reges Aldefonsus de

I Lau. a Oago.

3 Eadem. 4 Ver telum.

[ocr errors][merged small][merged small][merged small]

SEd quia in tanto descrimine tali persona: vix credi poterat ; dúo principes prarcesserunt, Didacus Lupi de Pharo , & Garsias Romerii , ut si invenirent esse vera qux pastor dixerat, montem quemdam in summitate «ui habentem planitiem , oceuparent. Et dante Domino sic evenit , ut ille tamquam Dei nuntius , qui J intima mundi eligit, verax inveniretur , & prsediíli principes montis planitiem oceuparunt , & tres Reges «lie Sabbati summo mane , suscepta benedi¿tione Pontificali & gratia sacramenti , ad praediclum montem cuín suis agminibus pervenerunt. Castrum Ferral quasi omnino tune inutile est dimissum. Ipsi tamen credentes nos a praclio deviare , eo quod Losa: transitum non servavimus , prjcdiítum castrum cuín magna laetitia oceuparunt. Reges ¡taque postrema exercitus obtervantes , cum toto comitatu ad suos principes , qui praecesserant, pervenerunt. Quod attendentes Agareni non esse 6 subterfugium , sed proces» sum , graviter doluerunt , & prospicientes tentoria, quas in pracdi¿H montis cacumine rigebantur, catervam militum destinarunt, ut a metatione castroruin primos agminis cohiberent. Nos enim propter vi* angustias porreíto agmine procederé cogebamur: cum nostris autem diutius confligentes, Domino faciente , viriliter sunt repulsi , & nostri , oecupata planitie

I Vmm tttii fiteilim.

a Opor'rrer vet. cod. f. tpntert.

i Ciuitdirí.

montis , per Dei gratiam castra feliciter locaverunt. Et tentoriis vix metatis, videns Rex Agarenorum , quod in observatione transitus nihil e¡ proderant insidiar , ñeque doli, dispositis aciebus, eadem die processit ad campum , & praccipuam aciem , quar ejus erat custodia: deputata , super quodam promontorio , ad quod dirlicilis erat ascensus, nobiliter collocavit, cacteris suis aciebus a dextrfc & a sinistris prudentissime ordinatis , & ibt ab hora sexta usque ad vesperum spectarunt , putantes nos eo die ad praslium processuros. Sed consilii deliberatione habita provisum fuit, ut bellum usque ad secundam feriam differretur , eo quod equi erant montium dificúltate vexati, & exercitus farigatus , & ut ctiam statum eorum & processum possemus in isto medio contueri. Cumque intellexisset Agarenus , quod non procedebamus ad belium , elatus in gloriam , non ex cautela, sed provenire credidit ex tiíZore. Unde epístolas misit Beatiam & Giennium , quod tres Reges obsederat intra triduum capiendos. Tamen aliqui de suis , qui altius cogitabant, dixisse talia referuntur: ,,Vi*„ mus provide & sollicite collocatos, ,,& plus videntur ad pugnam parari, ,, quam ad fuga: subsidia anhelare." Sequenti die Dominica summo mane iterum egressus est Agarenus incampum, ut pridie , & inansit in campo

us

4 Purn4 per „yr«w» ptt.
¡ liprm* mundi elr¡it.
6 fii¿im.

usque ad mcridieni , díspositis acíebus ; & ad aestus injuriam repcllendam allatum fuit tentorium rubeum ad umbraculum Agareni diversis artilicüs adornatum , sub quo gloriosius debito residens confliítum fastu regio exspcírabat. Nos vero sicut pridie fecimus , eorum. exercitum attendentes observatis castris deliberabamus, qualiter in crastino procederé deberemus. Toletanus autem & ceteri Pontífices per singularum civitatum & singub

CAPUT IX.

VE DISPOSITIONE ACIERUM ET ORDINIBUS CAPUT X.

rum principum mansiones verbum cxhortationis & indulgentise devotissirac proponebant. Eo die illustris Rex Aragonum consobrinum suum Nunium, Sancií accingit cingulo militari. Agareni etiam in modum tornearaenti circa ulthnam partem castroruin quacdam bclli prarludia attentabant. Tándem inter sextam & nonam post Iongam exspefrationem Agareni ad locum , quo castra metati fuerant, sunt reversi.

bellatorum.

SEquenti vero die circa mediam no¿lem vox exsultationis & confessionis insonuit in tabernaculis christianis j & per vocem praeconis inclamatum est, ut omnes ad bellum Domini se armarent. Celebratis itaque Dominica: passionis mysteriis , & taita confessione , sumtis sacramentis, acceptis armis ad campi certamina processerunt. Dispositisquc aciebus (sicut jam dudum fuerat pertrafratum intcr Principes Castellanos) Didacus Lupi cum suis habuit primos ¡¿tus: mediam aciem Comes 1 Gundisalvus Nunii cum fratribus Templi, & Hospitales, & Uclesii , & Calatravx. Collateralem habuit Rodcricus Didaci de Camberis , & Alvarus Didaci frater ejus, & Joannes » Gundisalvi, & alii nobiles cum eisdem: in ultima acie nobilis Rex Aldefonsus , & Rodericus Archiepiscopus Toletanus cum eo, & alii Episcopi supradifti. De Baronibus , Gundisalvus Roderici & ' frater ejus , Rodcricus Petri de Villaluporum , Suerius Telli, & Fernandus Garsiae , & alii. In qualibet autem istarum acierum crant communia civitatum , sicut fuerat ordinatum. Stre

i GwifalvtH. z Gwisalvi,

nuus autem Petras Rex Aragonum exercitum suum disposuit in totidem aciebus : primos i&us habuit Garsias Romerii : secundam aciem Eximinus Coruelü , & Aznarius Pardi: in ultima fuit ipse cum alus magnatibus regni sui : simiüter & in collaterali acie alios de suis nobilibus collocavit. De communibus etiam civitatum Castellx habuit ipse secum. Rex Navarra: Sancius speciali prxrogativa strenuitatis perspicuus , cum suis a dextris Regis nobilis procedebat , & in comitatu suo communia civitatum Secobix , Abulx & Medinx. Díspositis itaque aciebus , elevatis ad cxlum manibus , direclis ad Dcum oculis , cordibus ad martyrium excitatis , protensis vexillis fidei, & nomine Domini invocato , ad belli discrimina omne» pariter pervencrunt. Primi autem qui primos idus dederunt in acie Didaci Lupi de Pharo , fuerunt suus filius & nepotas superius nomínati, strenui & audaces. Agareni vero in summitatc quadam prxsidium instar atrii firmaverunt de scriniis sagittarum , infra quod erant prxcipui peditum eoliocati , ibidemque Rex eorum resedit D ha

3 Fratrts.

habens juxta se cnsem, induens cappam ' nigram , qux fuerat * Abdclmumi, qui fuit principium Almohadum, & Iibrum etiam settx nefarix Mahomcti, qui dicitur Alchoranus. Extra atrium erant etiam alix acies peditum, quorum quídam tam de iuterioribus, quam de exterioribus síbi ad invicem colligatis, ut quasi de fugse prxsidio despcrarent , constanter belli instantiam sustinebant. Erat autem extcrius ante atrium acics Almohadum militaris , equis & armis &. infinita multitudine terribilis in aspe&u: a dextris autem ipsorum & a sinistris erant Arabes velocitate & lancearum agilítate nocui ¡nexpertis , <jui & fugíendo im

fetunt , & fugati acrius insolescunt. n planitíe vero , ubi volubilitati non 3 obest angustia, nociviorcs reperiuntur. H¡ símiles Parthis sagittarum insistunt ncgotiis, & in clavarum ponderibus vaia ferunt vcrtiginis, & hi

VE VICTORIA CHRISTIANORUM JET STRAGE

Sarracsnorum.

AGareni autem fere immobiles in loco manentes coeperunt repellere primos nostruin , qui ascendebant per loca satis congressui importuna, & in his repulsis aliqui ex nostris congressoribus difficultatibus fatigati aliquantulum substiterunt. Tune etiam aliqui ex mediis aciebus Casrellx & Aragonix in unum agmen ad primas acies convenerunt , & fuit ibi commotio magna, & Tes dubio periculosa , ita Ut etiam aliqui, non tamen de 8 inagnis, viderentur fugx prxsidio inhiare i sed primi & medií ex Aragonía & Castella conjunclim congressui insistebant, collaterales etiam acies cum Agarenorum aciebus acriter dimica

I Mapt/tm. z Abddmum. 3 Abest. 4 Vxotqmtum. j MJtltiiudtnmpoterat.

& illi cxtraordinarüs vagationibns intenti acierum ordinem non obscrvant, ut adversarios incursionibus turbent , & suis ordinatim venicntibus , ruptís agminibus, ex adverso grassandi tri— buant facultatem. Sed & ¡storum & aliorum innumerabilem multitudinem nullum credo de nostris potuhsc veraciter extimare , nísi quod postea ab Agarenís audivimus , quod erant o¿loginta millia 4 militum , peditum vero i turbac non poterant numerari. Ad hace dicebantur adesse quídam Agareni de partibus * Azdorx prope Marrochos, 7 mirius accepti in oculos Regis sui. Hi , equis reü&ís, Regí suo , ut ejus gratiam compararent, pedites astíterunt; & ex his omnibus nullus creditur evasisse. Astabat etiam Regí eorum quxdam acies stupenda multitudíne obstipata , & miliraribus insignibus mirabiiiter adornata.

"bant, adeo quod quídam eorum terga vertentes fugere videbantur. Quod atteodens Aldefonsus nobilis, vidensque quosdam plebeja vilitate, quid deceat , non curare , dixit ómnibus audientibus Pontiñci ToJetano: „Ar„ chiepiscope, ego & vos moriamur." Qu¡ respondit ei: ,,Nequáquam: im„ mo hic prxvalebítis inimicis." Rex ■autem invictas animo: „ Festinemus, ,, inquit , primis suecurrere in peri„ culo constitutis." Tune Gonsalvus Roderici & fratres ejus processerunt ad primos. Fernandus vero Garsix, vir strenuus, & in militia industrius, retardavit ipsum Regem , consulens ut «bservato moderamine procederenr ad

suc

6 Avorie. 7 M'ms acctfti ¡n oíulis. 8 Mnput'tbHS.

« AnteriorContinua »